Na początku odpowiedzmy sobie na pytanie: czym właściwie jest podróż służbowa?
Na definicję podróży służbowej składają się trzy elementy:
- Polecenie pracodawcy – wyjazd odbywa się na polecenie pracodawcy.
- Zadanie do wykonania – pracownik ma do wykonania określone zadanie służbowe.
- Miejsce wyjazdu – zadanie realizowane jest poza miejscowością, w której znajduje się siedziba pracodawcy, lub poza stałym miejscem pracy.
Co ważne, wszystkie trzy warunki muszą zostać spełnione jednocześnie.
Oznacza to, że nie każdy wyjazd pracownika poza stałe miejsce pracy jest podróżą służbową. Przykładowo podróżą służbową nie jest przeniesienie pracownika na stałe do pracy w innej miejscowości.
Najważniejsze przepisy dotyczące podróży służbowych
Przy organizowaniu i rozliczaniu podróży służbowych należy uwzględnić kilka podstawowych aktów prawnych.
Art. 77⁵ § 1 Kodeksu pracy
Zgodnie z tym przepisem:
Pracownikowi wykonującemu na polecenie pracodawcy zadanie służbowe poza miejscowością, w której znajduje się siedziba pracodawcy, lub poza stałym miejscem pracy przysługują należności na pokrycie kosztów związanych z podróżą służbową.
Przepis ten reguluje prawo pracownika do należności pokrywających koszty wyjazdu służbowego.
Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z 29 stycznia 2013 r.
Rozporządzenie w sprawie należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej określa zasady rozliczania podróży służbowych.
Pracodawcy spoza sfery budżetowej mogą samodzielnie ustalać warunki wypłacania należności z tytułu krajowych i zagranicznych podróży służbowych, w tym diet.
Warunki te mogą zostać określone w:
- układzie zbiorowym pracy,
- regulaminie wynagradzania,
- umowie o pracę, jeśli pracodawca nie jest objęty układem zbiorowym pracy lub nie ma obowiązku ustalania regulaminu wynagradzania.
Należy jednak pamiętać, że dieta za dobę podróży służbowej nie może być niższa niż dieta krajowa określona dla pracowników sfery budżetowej.
Jeśli pracodawca zdecyduje się na wypłatę wyższych należności, niż wynika to z rozporządzenia, powinien sprawdzić aktualne przepisy dotyczące oskładkowania oraz zaliczek na podatek dochodowy.
Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z 25 marca 2002 r.
Rozporządzenie to określa warunki ustalania oraz sposób dokonywania zwrotu kosztów używania do celów służbowych samochodów osobowych, motocykli i motorowerów niebędących własnością pracodawcy.
Obowiązki związane z krajowymi i zagranicznymi podróżami służbowymi są pod wieloma względami podobne. W obu przypadkach pracodawca powinien zadbać o odpowiednią dokumentację, prawidłowe rozliczenie kosztów oraz zapewnienie pracownikom właściwych warunków odbywania podróży.
Polecenie wyjazdu służbowego
Podróż służbowa oznacza czasowe wykonywanie przez pracownika określonego zadania na polecenie pracodawcy poza miejscowością, w której znajduje się siedziba firmy, lub poza stałym miejscem pracy.
Kodeks pracy nie określa, w jakiej formie pracodawca powinien wydać polecenie wyjazdu służbowego.
Nie istnieją również przepisy narzucające konkretną treść takiego polecenia. Dotyczy to także rozporządzenia regulującego rozliczanie podróży służbowych w sferze budżetowej.
Forma polecenia wyjazdu służbowego
Zgodnie z przepisami polecenie wyjazdu służbowego może zostać wydane w dowolnej formie.
Co to oznacza w praktyce?
Pracodawca może przekazać polecenie:
- ustnie,
- wiadomością e-mail,
- SMS-em,
- w formie pisemnego dokumentu.
Przepisy nie wymagają zachowania formy pisemnej, nawet dla celów dowodowych.
Podstawą jest ogólna zasada wyrażania woli określona w art. 60 Kodeksu cywilnego w związku z art. 300 Kodeksu pracy.

