Lekcja 7: Praca zdalna – formalności i uświadamianie

Jak prawidłowo organizować pracę zdalną? Poznaj jej rodzaje, obowiązki pracodawcy, zasady tworzenia regulaminu i powrotu do pracy stacjonarnej.

Praca zdalna stała się popularnym modelem organizacji pracy, a zasady jej wykonywania zostały uregulowane w Kodeksie pracy.

Pracodawca i pracownik powinni ustalić warunki wykonywania pracy zdalnej, w tym zasady komunikacji, rozliczania kosztów, korzystania z narzędzi pracy oraz bezpieczeństwa informacji.

W tej lekcji dowiesz się, jakie są rodzaje pracy zdalnej, jakie formalności należy spełnić oraz kiedy pracownik może wrócić do pracy stacjonarnej.

Czym jest praca zdalna?

Zgodnie z art. 67¹⁸ Kodeksu pracy, praca zdalna może być wykonywana całkowicie lub częściowo w miejscu wskazanym przez pracownika i każdorazowo uzgodnionym z pracodawcą.

Może to być na przykład mieszkanie pracownika lub inne uzgodnione miejsce, w którym możliwe jest wykonywanie obowiązków zawodowych, w szczególności z wykorzystaniem internetu lub telefonu.

Pamiętaj: Miejsce wykonywania pracy zdalnej musi być każdorazowo uzgodnione z pracodawcą. Pracownik nie może samodzielnie zdecydować, skąd będzie wykonywać swoje obowiązki.

Gdzie określa się zasady pracy zdalnej?

Warunki wykonywania pracy zdalnej mogą zostać określone w:

  • porozumieniu pomiędzy pracodawcą a zakładową organizacją związkową lub organizacjami związkowymi,
  • regulaminie pracy zdalnej,
  • indywidualnym porozumieniu pomiędzy pracownikiem a pracodawcą,
  • poleceniu pracodawcy, w przypadkach przewidzianych przepisami.

Wybór odpowiedniej formy zależy między innymi od tego, czy u pracodawcy działają organizacje związkowe oraz w jakich okolicznościach wprowadzana jest praca zdalna.

Rodzaje pracy zdalnej

W praktyce można wyróżnić pięć form organizowania pracy zdalnej.

  1. Praca zdalna stała – pracownik wykonuje swoje obowiązki poza siedzibą firmy na stałe, na podstawie uzgodnienia z pracodawcą.
  2. Praca zdalna hybrydowa – pracownik wykonuje obowiązki częściowo zdalnie, a częściowo stacjonarnie.
  3. Praca zdalna na zasadach uprzywilejowanych – dotyczy określonych grup pracowników, których wnioski o pracę zdalną pracodawca co do zasady musi uwzględnić.
  4. Praca zdalna okazjonalna – wykonywana wyłącznie na wniosek pracownika, w wymiarze nieprzekraczającym 24 dni w roku kalendarzowym.
  5. Praca zdalna na polecenie pracodawcy – stosowana w szczególnych okolicznościach przewidzianych przez Kodeks pracy, na przykład podczas stanu nadzwyczajnego, epidemii lub w sytuacji, gdy z powodu siły wyższej nie można zapewnić bezpiecznych i higienicznych warunków pracy w dotychczasowym miejscu.

Praca zdalna stała i hybrydowa może zostać uzgodniona zarówno z inicjatywy pracodawcy, jak i na wniosek pracownika.

Praca zdalna z zagranicy

Jeżeli pracownik zamierza wykonywać pracę zdalną poza granicami Polski, należy uwzględnić dodatkowe kwestie.

Przed wyrażeniem zgody sprawdź:

  • czy wykonywanie pracy za granicą może wpłynąć na rezydencję podatkową pracownika,
  • czy będziesz mieć możliwość kontrolowania wykonywanej pracy,
  • jakie mogą być konsekwencje wypadku przy pracy za granicą.

Praca zdalna z innego państwa może wiązać się również z dodatkowymi obowiązkami podatkowymi, ubezpieczeniowymi i organizacyjnymi.

Obowiązek informacyjny przy pracy zdalnej

Jeśli zatrudniasz nowego pracownika, który od początku będzie wykonywał pracę zdalną, musisz przekazać mu informację o warunkach zatrudnienia.

Oprócz standardowych informacji wynikających z Kodeksu pracy dokument powinien zawierać:

  1. Określenie jednostki organizacyjnej pracodawcy, w której strukturze znajduje się stanowisko pracy pracownika wykonującego pracę zdalną.
  2. Wskazanie osoby lub organu odpowiedzialnych za współpracę z pracownikiem oraz upoważnionych do przeprowadzania kontroli w miejscu wykonywania pracy zdalnej.

Informację o warunkach zatrudnienia należy przekazać w terminie 7 dni od dnia dopuszczenia pracownika do pracy.

Co w przypadku pracownika, który przechodzi na pracę zdalną?

Jeśli pracownik jest już zatrudniony i rozpoczyna wykonywanie pracy zdalnej, należy przekazać mu dodatkowe informacje dotyczące jednostki organizacyjnej oraz osób odpowiedzialnych za współpracę i kontrolę.

Informacje te trzeba przekazać najpóźniej w dniu rozpoczęcia wykonywania pracy zdalnej, w postaci papierowej lub elektronicznej.

Co powinien zawierać regulamin pracy zdalnej?

Regulamin lub porozumienie dotyczące pracy zdalnej powinny określać zasady jej organizacji i wykonywania.

W dokumencie należy uwzględnić:

  1. Grupy pracowników objętych pracą zdalną – określenie, które stanowiska lub grupy pracowników mogą wykonywać obowiązki zdalnie.
  2. Zasady pokrywania kosztów – sposób ustalania i wypłacania ekwiwalentu lub ryczałtu oraz pokrywania kosztów związanych z pracą zdalną.
  3. Zasady komunikacji – sposób porozumiewania się pracownika z pracodawcą, w tym potwierdzania obecności na stanowisku pracy.
  4. Zasady kontroli wykonywania pracy – określenie sposobu sprawdzania realizacji obowiązków służbowych.
  5. Zasady kontroli BHP – sposób sprawdzania bezpieczeństwa i higieny pracy w miejscu wykonywania pracy zdalnej.
  6. Zasady bezpieczeństwa informacji – procedury dotyczące ochrony danych osobowych i informacji firmowych.
  7. Zasady korzystania z narzędzi pracy – sposób instalacji, inwentaryzacji, konserwacji, aktualizacji oprogramowania oraz serwisowania urządzeń powierzonych pracownikowi.

Prawidłowo przygotowany regulamin pomaga uporządkować obowiązki obu stron i ogranicza ryzyko nieporozumień związanych z wykonywaniem pracy poza biurem.

Powrót z pracy zdalnej do pracy stacjonarnej

Czy pracodawca może zażądać powrotu pracownika do biura? A czy pracownik może sam zrezygnować z pracy zdalnej?

Jeśli wykonywanie pracy zdalnej zostało uzgodnione w trakcie zatrudnienia, zarówno pracodawca, jak i pracownik mogą wystąpić z wiążącym wnioskiem o zakończenie pracy zdalnej i przywrócenie wcześniejszych warunków wykonywania pracy.

Wniosek może zostać złożony w postaci papierowej lub elektronicznej.

Ile czasu jest na powrót do biura?

Po otrzymaniu wniosku pracodawca i pracownik wspólnie ustalają termin powrotu do poprzednich warunków pracy.

Termin ten nie może przekraczać 30 dni od dnia otrzymania wniosku.

Jeżeli strony nie osiągną porozumienia, poprzednie warunki pracy zostają przywrócone w dniu następującym po upływie 30 dni od dnia otrzymania wniosku.

Zasada ta dotyczy pracy zdalnej uzgodnionej w trakcie zatrudnienia. W przypadku uzgodnienia pracy zdalnej już przy zawieraniu umowy o pracę nie stosuje się automatycznie tego samego trybu powrotu.

Ważne: Odmowa zgody na przejście na pracę zdalną, złożenie wniosku o pracę zdalną przez pracownika uprzywilejowanego czy rezygnacja z pracy zdalnej na zasadach określonych w przepisach nie mogą same w sobie uzasadniać wypowiedzenia umowy o pracę.

Pracownicy uprzywilejowani a praca zdalna

Niektóre grupy pracowników korzystają ze szczególnej ochrony w zakresie możliwości wykonywania pracy zdalnej.

Dotyczy to między innymi:

  • pracownic w ciąży,
  • pracowników wychowujących dziecko do ukończenia przez nie 4. roku życia,
  • pracowników będących rodzicami dzieci posiadających określone w przepisach orzeczenia o niepełnosprawności lub szczególnych potrzebach,
  • pracowników opiekujących się członkiem najbliższej rodziny lub inną osobą pozostającą we wspólnym gospodarstwie domowym, posiadającą orzeczenie o niepełnosprawności albo o znacznym stopniu niepełnosprawności,
  • rodziców dzieci objętych uprawnieniami wynikającymi z ustawy „Za życiem”.

Czy pracodawca może odmówić pracy zdalnej pracownikowi uprzywilejowanemu?

W przypadku pracowników należących do grup uprzywilejowanych pracodawca co do zasady musi uwzględnić wniosek o pracę zdalną.

Odmowa jest możliwa, jeśli wykonywanie pracy zdalnej nie jest możliwe ze względu na organizację pracy lub rodzaj pracy wykonywanej przez pracownika.

W takiej sytuacji pracodawca musi poinformować pracownika o przyczynie odmowy w postaci papierowej lub elektronicznej w terminie 7 dni roboczych od dnia złożenia wniosku.

Czy można zażądać powrotu pracownika uprzywilejowanego do biura?

Pracodawca nie może jednostronnie skorzystać z wiążącego wniosku o powrót do pracy stacjonarnej wobec pracownika wykonującego pracę zdalną na zasadach uprzywilejowanych.

Wyjątek stanowi sytuacja, w której dalsze wykonywanie pracy zdalnej nie jest możliwe ze względu na organizację pracy lub rodzaj wykonywanych obowiązków.

Jak HRnest pomaga zarządzać pracą zdalną?

W HRnest możesz łatwo oznaczać miejsce wykonywania pracy, rozróżniając pracę w biurze, z domu oraz pracę zdalną okazjonalną.

Pracownicy mogą składać odpowiednie wnioski, a informacje o decyzjach i terminach są zapisywane w systemie.

Dzięki temu masz uporządkowany podgląd modelu pracy w firmie i możesz szybko sprawdzić, kto, kiedy i skąd wykonuje swoje obowiązki.

Kurs: Delegacje, praca zdalna i biurowa.

Organizacja pracy poza biurem, rozliczanie podróży służbowych i zapewnienie odpowiednich warunków pracy to ważne obowiązki pracodawcy. W tym kursie poznasz zasady delegowania pracowników, rozliczania kosztów wyjazdów oraz organizowania pracy zdalnej i stacjonarnej zgodnie z przepisami.
Dla kogo jest ten kurs?
Dla pracodawców, przedsiębiorców, managerów i specjalistów HR, którzy organizują podróże służbowe, zarządzają zespołami pracującymi zdalnie lub odpowiadają za warunki pracy w firmie.
Czego się nauczysz?

O autorkach:

Picture of Alicja Łempicka

Alicja Łempicka

Product Marketing Specialist

W czasie pracy w HRnest tworzyła treści i materiały edukacyjne, które pomagały przedsiębiorcom i managerom lepiej wykorzystywać możliwości systemu w codziennej pracy.

Picture of Joanna Cur

Joanna Cur

Radca prawny, ekspertka prawa pracy i HR

Radca prawny i ekspertka prawa pracy z ponad 25-letnim doświadczeniem. Wspiera przedsiębiorców
i managerów w bezpiecznym zarządzaniu zespołami, prowadzi szkolenia i doradza w zakresie prawa pracy.

Nasza strona internetowa używa plików cookie

Ta strona korzysta z plików cookie, abyśmy mogli świadczyć usługi na najwyższym poziomie. Informacje zapisane w plikach cookie są przechowywane w Twojej przeglądarce i pełnią funkcje takie jak rozpoznawanie Cię przy ponownych odwiedzinach strony oraz pomagają naszemu zespołowi zrozumieć, które sekcje strony są dla Ciebie najbardziej interesujące i przydatne.

Niezbędne pliki cookie

Niezbędne pliki cookie powinny być zawsze włączone, abyśmy mogli zapisać Twoje preferencje dotyczące ustawień plików cookie.

CookieDomenaOpisCzas trwaniaTyp
elementorhrnest.plTen plik cookie jest używany przez motyw WordPress witryny. Pozwala właścicielowi serwisu na wdrażanie lub zmianę zawartości serwisu w czasie rzeczywistym.zawszeNiezbędny
moove_gdpr_popuphrnest.plTen plik cookie wykorzystywany jest w celu zapamiętania wyboru dotyczącego ustawień plików cookies.1 rokNiezbędny
Statystyczne i marketingowe pliki cookie

Włączenie tych plików cookie pomaga nam ulepszać naszą stronę internetową.

CookieDomenaOpisCzas trwaniaTyp
_gcl_auhrnest.plDostarczane przez Menedżera tagów Google w celu eksperymentowania z wydajnością reklamową witryn korzystających z ich usług.3 miesiąceStatystyka
test_cookiedoubleclick.netPlik test_cookie jest ustawiany przez doubleclick.net i służy do określenia, czy przeglądarka użytkownika obsługuje pliki cookie.15 minutMarketing
_gahrnest.plPlik cookie _ga, instalowany przez Google Analytics, oblicza dane dotyczące odwiedzających, sesji i kampanii, a także śledzi korzystanie z witryny na potrzeby raportu analitycznego witryny. Plik cookie przechowuje informacje anonimowo i przypisuje losowo wygenerowany numer w celu rozpoznania unikalnych gości.14 miesięcyStatystyka
_gidhrnest.plZainstalowany przez Google Analytics plik cookie _gid przechowuje informacje o tym, w jaki sposób odwiedzający korzystają ze strony internetowej, jednocześnie tworząc raport analityczny na temat wydajności witryny. Niektóre gromadzone dane obejmują liczbę odwiedzających, ich źródło oraz strony, które odwiedzają anonimowo.1 dzieńStatystyka
_gat_UA-{id}hrnest.plOdmiana pliku cookie _gat ustawionego przez Google Analytics i Menedżera tagów Google, aby umożliwić właścicielom witryn śledzenie zachowania odwiedzających i mierzenie wydajności witryny. Element wzorca w nazwie zawiera unikalny numer identyfikacyjny konta lub serwisu, do którego się odnosi.1 minutaStatystyka
_ga_{id}hrnest.plTen plik cookie jest instalowany przez Google Analytics.14 miesięcyStatystyka
FPAUhrnest.plTen plik cookie jest ustawiany przez Facebooka w celu wyświetlania reklam na Facebooku lub na platformie cyfrowej obsługiwanej przez reklamy Facebooka, po odwiedzeniu strony internetowej.3 miesiąceMarketing
_clckhrnest.plZachowuje identyfikator użytkownika i preferencje Clarity, unikalne dla tej witryny i przypisane do tego samego identyfikatora użytkownika.1 rokStatystyczne
_clskhrnest.plŁączy wiele odsłon strony użytkownika w jedno nagranie sesji Clarity.1 dzieńStatystyczne
_uetsidhrnest.plZawiera identyfikator sesji dla unikalnej sesji w witrynie. Uwaga: od lipca 2023 r. _uetsid został zaktualizowany o dodatkowe parametry w następujący sposób: Insights_sessionId, sygnatura czasowa, numer strony, aktualizacja, przesyłanie.1 dzieńMarketingowe
_uetvidhrnest.plUET przypisuje ten unikalny, anonimowy identyfikator gościa, reprezentujący unikalnego gościa. UET przechowuje te dane we własnym pliku cookie. Uwaga: od lipca 2023 r. _uetvid został zaktualizowany o dodatkowe parametry w następujący sposób: Insights_userId, cookieVersion, czas wygaśnięcia, zgoda, czas utworzenia cookie.1 rok z zaokrągleniem do pełnego miesiącaMarketingowe