Lekcja 6: Delegacja a oddelegowanie

Czym różni się delegacja od delegowania i oddelegowania? Poznaj obowiązki pracodawcy, zasady pracy za granicą oraz wymagane dokumenty A1 i EKUZ.

Delegacja, delegowanie i oddelegowanie to pojęcia, które często są używane zamiennie. W praktyce oznaczają jednak różne sytuacje związane z wykonywaniem pracy poza jej stałym miejscem.

Rozróżnienie tych pojęć jest ważne, ponieważ wpływa na obowiązki pracodawcy, zasady rozliczania kosztów oraz formalności związane z wyjazdem pracownika.

Czym różni się delegacja od delegowania?

Delegacja – podróż służbowa

Delegacja, czyli podróż służbowa, ma charakter tymczasowy i incydentalny. Pracownik wyjeżdża w celu wykonania określonego zadania, na przykład udziału w spotkaniu, szkoleniu lub negocjacjach.

W przypadku delegacji:

  • pracownik zachowuje swoje stałe miejsce pracy,
  • wyjazd stanowi odstępstwo od zwykłego sposobu wykonywania obowiązków,
  • pracownik realizuje określone zadanie na polecenie pracodawcy,
  • po zakończeniu podróży wraca do swojego stałego miejsca pracy,
  • obowiązują przepisy dotyczące podróży służbowych, w tym zasad wypłacania diet, zwrotu kosztów noclegów i ryczałtów.

Delegacja może odbywać się zarówno na terenie Polski, jak i za granicą.

Przykład: Pracownik zatrudniony w Warszawie wyjeżdża do Berlina na trzy dni, aby uczestniczyć w targach branżowych. Po zakończeniu wydarzenia wraca do Warszawy i kontynuuje pracę na swoim stanowisku.

Delegowanie – czasowe wykonywanie pracy za granicą

Delegowanie pracownika za granicę polega na czasowym skierowaniu go do wykonywania pracy w innym państwie, na przykład w ramach świadczenia usług na rzecz zagranicznego kontrahenta lub współpracy pomiędzy oddziałami firmy.

W przypadku delegowania:

  • pracownik wykonuje pracę czasowo w innym państwie,
  • pozostaje zatrudniony przez swojego dotychczasowego pracodawcę,
  • praca może być wykonywana na rzecz zagranicznego kontrahenta lub w ramach tej samej grupy przedsiębiorstw,
  • pracodawca musi uwzględnić dodatkowe obowiązki wynikające z przepisów kraju przyjmującego,
  • mogą być wymagane dodatkowe dokumenty, zgłoszenia i potwierdzenia dotyczące ubezpieczeń społecznych.

Delegowanie często trwa dłużej niż zwykła podróż służbowa, jednak sam czas wyjazdu nie przesądza o jego kwalifikacji prawnej.

Przykład: Pracownik polskiej firmy wyjeżdża do Niemiec na trzy miesiące, aby montować maszyny w zakładzie niemieckiego kontrahenta. Przez cały ten okres pozostaje zatrudniony przez polskiego pracodawcę.

Czym jest oddelegowanie pracownika?

Oddelegowanie to określenie używane w odniesieniu do czasowego skierowania pracownika do wykonywania pracy w innej lokalizacji.

Może dotyczyć na przykład przeniesienia pracownika do innego oddziału firmy.

Należy jednak pamiętać, że zmiana miejsca pracy określonego w umowie co do zasady wymaga porozumienia stron lub wypowiedzenia zmieniającego.

Art. 42 § 4 Kodeksu pracy pozwala pracodawcy, w uzasadnionych przypadkach, powierzyć pracownikowi inną pracę na okres nieprzekraczający trzech miesięcy w roku kalendarzowym, bez wypowiedzenia zmieniającego.

Warunkiem jest, aby powierzona praca odpowiadała kwalifikacjom pracownika i nie powodowała obniżenia wynagrodzenia.

Przepis ten dotyczy jednak powierzenia innej pracy, a nie jednostronnej zmiany miejsca pracy określonego w umowie.

Obowiązki pracodawcy przy delegowaniu pracownika za granicę

Jeśli delegujesz pracownika do wykonywania pracy w innym państwie Unii Europejskiej lub państwie objętym odpowiednimi przepisami o delegowaniu, musisz spełnić dodatkowe obowiązki.

Ich dokładny zakres zależy od kraju, do którego kierujesz pracownika, charakteru wykonywanej pracy oraz czasu delegowania.

1. Zachowaj rzeczywistą działalność w Polsce

Przedsiębiorstwo delegujące pracowników powinno rzeczywiście prowadzić działalność w Polsce.

Delegowanie nie może mieć charakteru fikcyjnego ani służyć obchodzeniu przepisów dotyczących zatrudnienia.

2. Zapewnij odpowiednie warunki zatrudnienia

Pracownik delegowany musi mieć zapewnione warunki zatrudnienia wymagane przez przepisy państwa przyjmującego.

Dotyczy to między innymi:

  • wynagrodzenia, w tym wymaganych prawem dodatków i składników,
  • maksymalnego czasu pracy i minimalnych okresów odpoczynku,
  • bezpieczeństwa i higieny pracy,
  • równego traktowania i zakazu dyskryminacji,
  • warunków zakwaterowania, jeśli jest ono zapewniane przez pracodawcę.

Jeśli warunki zatrudnienia wynikające z przepisów właściwych dla pracownika są korzystniejsze, należy uwzględnić także te uprawnienia.

3. Zgłoś delegowanie do odpowiedniej instytucji

W wielu państwach wymagane jest zgłoszenie delegowania pracownika do właściwego urzędu lub za pośrednictwem specjalnego systemu elektronicznego.

Przykładowo:

  • we Francji funkcjonuje system SIPSI,
  • w Austrii stosuje się zgłoszenia ZKO.

Termin, forma i zakres zgłoszenia zależą od przepisów konkretnego państwa.

Przed rozpoczęciem delegowania należy sprawdzić, jakie formalności obowiązują w kraju przyjmującym.

4. Wyznacz osobę do kontaktu

W niektórych państwach pracodawca jest zobowiązany do wskazania osoby odpowiedzialnej za kontakt z lokalnymi organami kontrolnymi.

Osoba ta może odpowiadać za udzielanie informacji oraz udostępnianie dokumentacji dotyczącej zatrudnienia delegowanego pracownika.

Zakres tego obowiązku zależy od przepisów kraju przyjmującego.

5. Przechowuj dokumentację pracownika

Pracodawca powinien zapewnić dostęp do dokumentów wymaganych przez przepisy państwa przyjmującego.

Mogą to być między innymi:

  • umowa o pracę,
  • dokumentacja wynagrodzeń,
  • ewidencja czasu pracy,
  • potwierdzenia wypłaty wynagrodzenia.

W niektórych państwach dokumenty muszą być dostępne w określonym języku lub przechowywane również przez wskazany czas po zakończeniu delegowania.

6. Zadbaj o formularz A1 i kartę EKUZ

Podczas delegowania pracownika za granicę istotne jest ustalenie, któremu systemowi ubezpieczeń społecznych będzie on podlegał.

Formularz A1 potwierdza, że pracownik podlega ustawodawstwu określonego państwa w zakresie zabezpieczenia społecznego.

W przypadku delegowania z Polski dokument A1 wydaje Zakład Ubezpieczeń Społecznych, jeśli spełnione są odpowiednie warunki.

Z kolei Europejska Karta Ubezpieczenia Zdrowotnego (EKUZ) umożliwia korzystanie z niezbędnych świadczeń opieki zdrowotnej podczas czasowego pobytu w państwach, w których karta jest honorowana, na zasadach obowiązujących osoby ubezpieczone w danym kraju.

7. Prawidłowo rozlicz podatki i składki

Jeśli pracownik posiada odpowiednie zaświadczenie A1 potwierdzające podleganie polskiemu ustawodawstwu, składki na ubezpieczenia społeczne mogą być nadal opłacane w Polsce.

Należy jednak pamiętać, że obowiązki podatkowe mogą powstać również w państwie, w którym wykonywana jest praca.

Zależy to między innymi od czasu pobytu, charakteru zatrudnienia oraz właściwych przepisów i umów o unikaniu podwójnego opodatkowania.

Formularz A1 – co warto wiedzieć?

Formularz A1 jest jednym z najważniejszych dokumentów związanych z delegowaniem pracowników do pracy za granicą.

Wniosek o jego wydanie składa się do ZUS.

Podczas składania wniosku należy określić między innymi:

  • charakter wykonywanej pracy,
  • przewidywany czas delegowania,
  • państwo, w którym pracownik będzie wykonywał obowiązki,
  • informacje dotyczące pracodawcy i zatrudnienia.

Uzyskanie formularza A1 zależy od spełnienia warunków określonych w przepisach dotyczących koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego.

Ważne: Formalności związane z delegowaniem pracowników różnią się w zależności od państwa. Przed wyjazdem zawsze sprawdź aktualne wymagania kraju przyjmującego, w tym obowiązki zgłoszeniowe, warunki zatrudnienia i zasady ubezpieczenia społecznego.

Kurs: Delegacje, praca zdalna i biurowa.

Organizacja pracy poza biurem, rozliczanie podróży służbowych i zapewnienie odpowiednich warunków pracy to ważne obowiązki pracodawcy. W tym kursie poznasz zasady delegowania pracowników, rozliczania kosztów wyjazdów oraz organizowania pracy zdalnej i stacjonarnej zgodnie z przepisami.
Dla kogo jest ten kurs?
Dla pracodawców, przedsiębiorców, managerów i specjalistów HR, którzy organizują podróże służbowe, zarządzają zespołami pracującymi zdalnie lub odpowiadają za warunki pracy w firmie.
Czego się nauczysz?

O autorkach:

Picture of Alicja Łempicka

Alicja Łempicka

Product Marketing Specialist

W czasie pracy w HRnest tworzyła treści i materiały edukacyjne, które pomagały przedsiębiorcom i managerom lepiej wykorzystywać możliwości systemu w codziennej pracy.

Picture of Joanna Cur

Joanna Cur

Radca prawny, ekspertka prawa pracy i HR

Radca prawny i ekspertka prawa pracy z ponad 25-letnim doświadczeniem. Wspiera przedsiębiorców
i managerów w bezpiecznym zarządzaniu zespołami, prowadzi szkolenia i doradza w zakresie prawa pracy.

Nasza strona internetowa używa plików cookie

Ta strona korzysta z plików cookie, abyśmy mogli świadczyć usługi na najwyższym poziomie. Informacje zapisane w plikach cookie są przechowywane w Twojej przeglądarce i pełnią funkcje takie jak rozpoznawanie Cię przy ponownych odwiedzinach strony oraz pomagają naszemu zespołowi zrozumieć, które sekcje strony są dla Ciebie najbardziej interesujące i przydatne.

Niezbędne pliki cookie

Niezbędne pliki cookie powinny być zawsze włączone, abyśmy mogli zapisać Twoje preferencje dotyczące ustawień plików cookie.

CookieDomenaOpisCzas trwaniaTyp
elementorhrnest.plTen plik cookie jest używany przez motyw WordPress witryny. Pozwala właścicielowi serwisu na wdrażanie lub zmianę zawartości serwisu w czasie rzeczywistym.zawszeNiezbędny
moove_gdpr_popuphrnest.plTen plik cookie wykorzystywany jest w celu zapamiętania wyboru dotyczącego ustawień plików cookies.1 rokNiezbędny
Statystyczne i marketingowe pliki cookie

Włączenie tych plików cookie pomaga nam ulepszać naszą stronę internetową.

CookieDomenaOpisCzas trwaniaTyp
_gcl_auhrnest.plDostarczane przez Menedżera tagów Google w celu eksperymentowania z wydajnością reklamową witryn korzystających z ich usług.3 miesiąceStatystyka
test_cookiedoubleclick.netPlik test_cookie jest ustawiany przez doubleclick.net i służy do określenia, czy przeglądarka użytkownika obsługuje pliki cookie.15 minutMarketing
_gahrnest.plPlik cookie _ga, instalowany przez Google Analytics, oblicza dane dotyczące odwiedzających, sesji i kampanii, a także śledzi korzystanie z witryny na potrzeby raportu analitycznego witryny. Plik cookie przechowuje informacje anonimowo i przypisuje losowo wygenerowany numer w celu rozpoznania unikalnych gości.14 miesięcyStatystyka
_gidhrnest.plZainstalowany przez Google Analytics plik cookie _gid przechowuje informacje o tym, w jaki sposób odwiedzający korzystają ze strony internetowej, jednocześnie tworząc raport analityczny na temat wydajności witryny. Niektóre gromadzone dane obejmują liczbę odwiedzających, ich źródło oraz strony, które odwiedzają anonimowo.1 dzieńStatystyka
_gat_UA-{id}hrnest.plOdmiana pliku cookie _gat ustawionego przez Google Analytics i Menedżera tagów Google, aby umożliwić właścicielom witryn śledzenie zachowania odwiedzających i mierzenie wydajności witryny. Element wzorca w nazwie zawiera unikalny numer identyfikacyjny konta lub serwisu, do którego się odnosi.1 minutaStatystyka
_ga_{id}hrnest.plTen plik cookie jest instalowany przez Google Analytics.14 miesięcyStatystyka
FPAUhrnest.plTen plik cookie jest ustawiany przez Facebooka w celu wyświetlania reklam na Facebooku lub na platformie cyfrowej obsługiwanej przez reklamy Facebooka, po odwiedzeniu strony internetowej.3 miesiąceMarketing
_clckhrnest.plZachowuje identyfikator użytkownika i preferencje Clarity, unikalne dla tej witryny i przypisane do tego samego identyfikatora użytkownika.1 rokStatystyczne
_clskhrnest.plŁączy wiele odsłon strony użytkownika w jedno nagranie sesji Clarity.1 dzieńStatystyczne
_uetsidhrnest.plZawiera identyfikator sesji dla unikalnej sesji w witrynie. Uwaga: od lipca 2023 r. _uetsid został zaktualizowany o dodatkowe parametry w następujący sposób: Insights_sessionId, sygnatura czasowa, numer strony, aktualizacja, przesyłanie.1 dzieńMarketingowe
_uetvidhrnest.plUET przypisuje ten unikalny, anonimowy identyfikator gościa, reprezentujący unikalnego gościa. UET przechowuje te dane we własnym pliku cookie. Uwaga: od lipca 2023 r. _uetvid został zaktualizowany o dodatkowe parametry w następujący sposób: Insights_userId, cookieVersion, czas wygaśnięcia, zgoda, czas utworzenia cookie.1 rok z zaokrągleniem do pełnego miesiącaMarketingowe