Praca zdalna wiąże się z dodatkowymi wyzwaniami dotyczącymi ochrony danych osobowych, bezpieczeństwa informacji oraz zapewnienia odpowiednich warunków pracy.
Jako pracodawca musisz zadbać o to, aby pracownicy wykonywali swoje obowiązki zgodnie z zasadami bezpieczeństwa – niezależnie od tego, czy pracują w biurze, czy w domu.
W tej lekcji dowiesz się, jak chronić dane podczas pracy zdalnej, jakie kontrole możesz przeprowadzać oraz jak postępować w przypadku wypadku przy pracy.
Ochrona danych osobowych podczas pracy zdalnej
Praca zdalna często wiąże się z przetwarzaniem danych osobowych i obiegiem dokumentów poza siedzibą firmy. Dlatego musisz zadbać o ich odpowiednie zabezpieczenie.
Zgodnie z art. 67²⁶ Kodeksu pracy pracodawca określa procedury ochrony danych osobowych na potrzeby wykonywania pracy zdalnej.
Ustal procedury ochrony danych
Przygotuj jasne zasady dotyczące bezpieczeństwa informacji i przetwarzania danych osobowych podczas pracy zdalnej.
Określ między innymi:
- sposób postępowania z dokumentami papierowymi i elektronicznymi,
- zasady zabezpieczania sprzętu i haseł,
- sposób organizowania bezpiecznych wideokonferencji,
- zasady korzystania z firmowych systemów i narzędzi.
Dzięki temu pracownicy będą wiedzieli, jak postępować z danymi firmowymi poza biurem.
Przeprowadź szkolenie lub instruktaż
Jeśli jest to potrzebne, zorganizuj instruktaż lub krótkie szkolenie dotyczące ochrony danych osobowych.
Możesz przeprowadzić je również zdalnie.
Celem szkolenia jest upewnienie się, że pracownik zna i rozumie zasady bezpiecznego przetwarzania danych podczas wykonywania obowiązków poza siedzibą firmy.
Uzyskaj potwierdzenie od pracownika
Pracownik wykonujący pracę zdalną musi potwierdzić, że zapoznał się z procedurami ochrony danych osobowych i zobowiązuje się do ich przestrzegania.
Potwierdzenie może zostać przekazane:
- w postaci papierowej,
- w postaci elektronicznej.
Pamiętaj: Potwierdzenie zapoznania się z procedurami jest obowiązkiem wynikającym z Kodeksu pracy.
Ustal zasady komunikacji
Uzgodnij z pracownikiem, w jaki sposób będziecie kontaktować się podczas pracy zdalnej.
Możecie korzystać z:
- poczty elektronicznej,
- telefonu,
- komunikatorów firmowych,
- innych narzędzi umożliwiających komunikację na odległość.
Ważne, aby obie strony miały dostęp do wybranych narzędzi i wiedziały, jak z nich korzystać.
Kontrola pracy zdalnej
Jako pracodawca masz prawo sprawdzić, w jaki sposób pracownik wykonuje pracę zdalną.
Musisz jednak przestrzegać zasad określonych w art. 67²⁸ Kodeksu pracy.
Jakie kontrole możesz przeprowadzać?
Możesz kontrolować:
- Sposób wykonywania pracy zdalnej – czy pracownik realizuje powierzone zadania.
- Warunki BHP – czy miejsce wykonywania pracy jest odpowiednio zorganizowane i bezpieczne.
- Przestrzeganie zasad ochrony danych – czy dokumenty i informacje firmowe są odpowiednio zabezpieczone.
Jak przeprowadzić kontrolę zgodnie z przepisami?
Podczas przeprowadzania kontroli pamiętaj o kilku zasadach:
- Uzgodnij kontrolę z pracownikiem – kontrola w miejscu pracy zdalnej musi odbywać się w porozumieniu z pracownikiem.
- Kontroluj w godzinach pracy – nie możesz ingerować w prywatny czas pracownika.
- Szanuj prywatność – kontrola nie może naruszać prywatności pracownika ani jego domowników.
- Nie utrudniaj korzystania z mieszkania – czynności kontrolne nie mogą zakłócać normalnego korzystania z pomieszczeń domowych.
Szczegółowe zasady kontroli powinny zostać określone w odpowiednim regulaminie, porozumieniu lub poleceniu pracy zdalnej.
Co zrobić, jeśli kontrola wykaże nieprawidłowości?
Jeśli podczas kontroli stwierdzisz naruszenia zasad BHP lub ochrony danych, możesz:
- zobowiązać pracownika do usunięcia nieprawidłowości w wyznaczonym terminie,
- cofnąć zgodę na wykonywanie pracy zdalnej w przypadkach przewidzianych przepisami.
W przypadku cofnięcia zgody pracownik wraca do dotychczasowego miejsca pracy w terminie określonym przez pracodawcę.
Obowiązki BHP podczas pracy zdalnej
Pracownicy wykonujący pracę zdalną również podlegają przepisom bezpieczeństwa i higieny pracy.
Jednak ze względu na specyfikę wykonywania obowiązków poza siedzibą firmy część obowiązków pracodawcy jest ograniczona.
Jakie obowiązki BHP nadal obowiązują?
Musisz realizować obowiązki wynikające z rodzaju i warunków wykonywanej pracy, zgodnie z przepisami Kodeksu pracy.
Dotyczy to między innymi:
- informowania pracowników o zasadach bezpiecznego wykonywania pracy,
- przeprowadzania oceny ryzyka zawodowego,
- zapewniania odpowiednich szkoleń BHP,
- kontrolowania przestrzegania zasad bezpieczeństwa i higieny pracy.
Które obowiązki BHP nie mają zastosowania?
W przypadku pracy zdalnej nie stosuje się niektórych obowiązków przewidzianych dla pracy stacjonarnej.
Dotyczy to między innymi przepisów dotyczących:
- wyznaczania koordynatora BHP przy współpracy pracowników różnych pracodawców (art. 208 § 1 Kodeksu pracy),
- organizowania pierwszej pomocy w zakresie określonym w art. 209¹,
- organizacji stanowisk pracy i stanu pomieszczeń w zakresie art. 212 pkt 1 i 4,
- wymagań technicznych dotyczących obiektów i pomieszczeń pracy (art. 213 i 214),
- zapewniania profilaktycznych posiłków i napojów (art. 232),
- wymagań dotyczących pomieszczeń pracy i urządzeń higieniczno-sanitarnych (art. 233).
Nie oznacza to jednak, że pracodawca jest zwolniony z odpowiedzialności za bezpieczeństwo pracownika zdalnego.
Ergonomia i profilaktyka podczas pracy zdalnej
W ramach działań informacyjnych i zapobiegawczych warto zapewnić pracownikom materiały pomagające w prawidłowym organizowaniu stanowiska pracy.
Mogą to być:
- instrukcje dotyczące ustawienia monitora, krzesła i biurka,
- materiały edukacyjne dotyczące ergonomii i zapobiegania dolegliwościom układu mięśniowo-szkieletowego,
- zalecenia dotyczące przerw w pracy i ćwiczeń rozluźniających,
- informacje o dostępnych formach wsparcia w przypadku stresu lub przeciążenia psychicznego.
Ocena ryzyka zawodowego
Przed dopuszczeniem pracownika do wykonywania pracy zdalnej musisz przygotować ocenę ryzyka zawodowego.
Możesz opracować uniwersalną ocenę ryzyka dla poszczególnych grup stanowisk pracy zdalnej.
Na jej podstawie należy przygotować informacje dotyczące:
- prawidłowej organizacji stanowiska pracy,
- bezpiecznego i higienicznego wykonywania obowiązków,
- czynności wykonywanych po zakończeniu pracy,
- zasad postępowania w sytuacjach awaryjnych.
Pracownik powinien potwierdzić zapoznanie się z oceną ryzyka i zasadami BHP.
Musi również złożyć oświadczenie, że w uzgodnionym miejscu wykonywania pracy zdalnej zapewnione są bezpieczne i higieniczne warunki pracy.
Weryfikacja stanowiska pracy zdalnej
W uzasadnionych przypadkach możesz sprawdzić, czy stanowisko pracy zdalnej zostało zorganizowane zgodnie z zasadami ergonomii i BHP.
Weryfikacja powinna odbywać się w porozumieniu z pracownikiem i z poszanowaniem jego prywatności.
Może przyjąć na przykład formę:
- uzgodnionej kontroli stanowiska pracy,
- zdalnej konsultacji z pracownikiem służby BHP,
- analizy dokumentacji fotograficznej dobrowolnie udostępnionej przez pracownika.
Jeśli stwierdzisz nieprawidłowości, poinformuj pracownika o konieczności ich usunięcia i udziel odpowiednich wskazówek.
Możesz również zapewnić dodatkowe wyposażenie, które pomoże dostosować stanowisko do wymagań ergonomii.
Pamiętaj: Zmiana miejsca wykonywania pracy zdalnej wymaga uzgodnienia z pracodawcą. W zależności od okoliczności może również wymagać ponownej oceny warunków BHP.
Wypadek podczas pracy zdalnej
Wypadek przy pracy może zdarzyć się również poza siedzibą firmy, na przykład w domu pracownika.
W takiej sytuacji pracodawca ma obowiązek podjąć odpowiednie działania zgodnie z przepisami Kodeksu pracy i regulacjami dotyczącymi ustalania okoliczności oraz przyczyn wypadków przy pracy.
Jak postępować po zgłoszeniu wypadku?
1. Powołaj zespół powypadkowy
Po otrzymaniu informacji o wypadku należy podjąć działania zmierzające do ustalenia jego okoliczności i przyczyn.
Zespół powypadkowy ustala przebieg zdarzenia i ocenia, czy spełnia ono przesłanki wypadku przy pracy.
Oględziny miejsca zdarzenia powinny odbyć się w terminie uzgodnionym z pracownikiem.
Jeśli stan zdrowia pracownika nie pozwala na dokonanie takich uzgodnień, termin można ustalić z jego domownikiem.
2. Ustal, czy konieczne są oględziny
Zespół powypadkowy może odstąpić od oględzin miejsca wypadku, jeśli zgromadzone informacje pozwalają jednoznacznie ustalić okoliczności i przyczyny zdarzenia.
W takim przypadku ustalenia zespołu należy odpowiednio udokumentować.
3. Zbierz informacje o wypadku
Podczas ustalania przebiegu zdarzenia zespół powypadkowy może wykorzystać:
- wyjaśnienia poszkodowanego pracownika,
- relacje świadków,
- zdjęcia miejsca wypadku,
- informacje przekazane przez domowników,
- dokumentację lub wiadomości związane z wykonywaną pracą.
Gromadzenie informacji powinno odbywać się z poszanowaniem prywatności pracownika i innych osób.
Na podstawie zgromadzonych materiałów zespół przygotowuje protokół powypadkowy.
4. Uzupełnij dokumentację powypadkową
Jeśli zdarzenie zostanie uznane za wypadek przy pracy, należy odpowiednio udokumentować jego okoliczności i wpisać je do rejestru wypadków przy pracy.
Pracodawca powinien również dopełnić obowiązków dotyczących sporządzenia i zatwierdzenia protokołu powypadkowego.
W przypadku wypadków śmiertelnych, ciężkich lub zbiorowych konieczne jest niezwłoczne zawiadomienie właściwego okręgowego inspektora pracy i prokuratora.
Dokumentacja powypadkowa może być również niezbędna do ustalenia prawa pracownika do świadczeń z ubezpieczenia wypadkowego.
Jak zapobiegać wypadkom podczas pracy zdalnej?
Oprócz reagowania na wypadki warto regularnie prowadzić działania profilaktyczne.
Przypominaj pracownikom o:
- zasadach bezpiecznej pracy w domu,
- prawidłowej organizacji stanowiska zgodnie z ergonomią,
- konieczności zachowania odpowiednich przerw i odpoczynku,
- postępowaniu w sytuacjach awaryjnych,
- zgłaszaniu potencjalnych zagrożeń i nieprawidłowości.
Pracowników zdalnych należy również uwzględniać w działaniach informacyjnych, kontrolnych oraz wymaganych szkoleniach BHP.
Odpowiednio przygotowane procedury i regularna komunikacja pomagają ograniczać ryzyko wypadków oraz zapewniać bezpieczne warunki wykonywania pracy zdalnej.

