Praca w nadgodzinach to temat, który budzi wiele pytań zarówno u pracowników, jak i pracodawców. Jako pracodawca możesz zlecać pracę nadliczbową, ale tylko w określonych sytuacjach i zgodnie z przepisami Kodeksu pracy.

Praca w godzinach nadliczbowych to praca wykonywana ponad obowiązujące pracownika normy czasu pracy, czyli m.in. ponad 8 godzin na dobę w podstawowym systemie czasu pracy lub ponad normę wynikającą z innego systemu, a także ponad przeciętnie 40 godzin tygodniowo w przyjętym okresie rozliczeniowym.

Nadgodziny nie powinny być z góry planowane jako stały element organizacji pracy. Są dopuszczalne przede wszystkim w przypadku szczególnych potrzeb pracodawcy oraz podczas prowadzenia akcji ratowniczej służącej ochronie życia, zdrowia, mienia lub środowiska albo usunięciu awarii.

Rekompensata za pracę w godzinach nadliczbowych

Liczba nadgodzin w roku jest ograniczona. Co do zasady limit wynosi 150 godzin rocznie, chyba że inny limit został ustalony w układzie zbiorowym pracy, regulaminie pracy lub umowie o pracę.

Jednocześnie całkowity czas pracy, łącznie z godzinami nadliczbowymi, nie powinien przekraczać przeciętnie 48 godzin tygodniowo w przyjętym okresie rozliczeniowym.

Pracę w godzinach nadliczbowych możesz zrekompensować na dwa podstawowe sposoby:

• wypłacając pracownikowi odpowiedni dodatek do wynagrodzenia,
• udzielając czasu wolnego.

Dodatek do wynagrodzenia

Za pracę w godzinach nadliczbowych pracownikowi może przysługiwać dodatek w wysokości:

• 50% wynagrodzenia – w przypadku nadgodzin przypadających w typowych dniach pracy,
• 100% wynagrodzenia – m.in. za nadgodziny przypadające w nocy, niedziele i święta, które zgodnie z harmonogramem nie są dla pracownika dniami pracy.

Czas wolny za nadgodziny

Zamiast dodatku do wynagrodzenia możesz udzielić pracownikowi czasu wolnego.

• na wniosek pracownika – w wymiarze 1:1,
• bez wniosku pracownika – w wymiarze 1:1,5.

Przykład: jeśli pracownik przepracował 2 godziny nadliczbowe i sam złożył wniosek o czas wolny, otrzyma 2 godziny wolnego.

Jeżeli pracownik nie złoży wniosku, a to pracodawca zdecyduje o oddaniu czasu wolnego, za 2 godziny nadliczbowe należy udzielić 3 godzin wolnego.

Kto nie może pracować w godzinach nadliczbowych?

Przepisy przewidują grupy pracowników, których nie można zatrudniać w godzinach nadliczbowych lub wobec których obowiązują dodatkowe ograniczenia.

Dotyczy to m.in.:

• pracowników zatrudnionych na stanowiskach, na których występują przekroczenia najwyższych dopuszczalnych stężeń lub natężeń czynników szkodliwych dla zdrowia,
• pracownic w ciąży,
• pracowników opiekujących się dzieckiem do ukończenia przez nie 8. roku życia – bez ich zgody,
• pracowników z niepełnosprawnością – z uwzględnieniem wyjątków przewidzianych w przepisach,
• pracowników młodocianych.

Ewidencja nadgodzin

Bez względu na to, jak często w firmie występuje praca w godzinach nadliczbowych, masz obowiązek prowadzić dokładną ewidencję czasu pracy, która uwzględnia również nadgodziny.

Brak prawidłowej ewidencji może powodować problemy podczas kontroli Państwowej Inspekcji Pracy lub w przypadku roszczeń pracowników.

Regularne monitorowanie nadgodzin pomaga nie tylko przestrzegać przepisów, ale również lepiej kontrolować obciążenie pracowników i organizację czasu pracy w firmie.

Kontrola nadgodzin w HRnest

HRnest ułatwia monitorowanie pracy nadliczbowej. Automatyczne raporty pokazują, kto i kiedy wykonywał pracę w godzinach nadliczbowych.

W systemie możesz również kontrolować sposób rozliczenia nadgodzin oraz oznaczyć, czy dane godziny zostały już rozliczone.

Dzięki temu informacje są dostępne dla odpowiednich osób, takich jak pracownik, przełożony, dział kadr czy pracodawca.